คิดถึงทุกคนครับ
เขียนบันทึกนี้ขึ้นมาเพราะอยากแบ่งปันประสบการณ์ที่เพิ่งผ่านมา — งานกระท่อมภาวนา ที่สวนโมกข์กรุงเทพ ในวาระครบรอบ 120 ปีชาตกาลท่านพุทธทาสภิกขุ
ถ้าจะพูดตรงๆ งานนี้เหมือนผมได้ "เดบิว" ในฐานะกระบวนกรแบบที่คาใจมาตลอด
ผมเดินอยู่บนเส้นทางกระบวนกรมาสักพัก ได้เรียนรู้เครื่องมือ ได้ฝึก ได้ทดลอง แต่มีอะไรบางอย่างที่ยังไม่ลงตัว — คือเรื่องของการพาคนเข้าถึงธรรมะโดยตรง ผ่านประสบการณ์ตรง ไม่ใช่ผ่านคำบรรยาย ไม่ใช่ผ่านทฤษฎี ไม่ต้องพาอ้อม
ผมอยากทำกระบวนการเรียนรู้ที่พาคนไปสัมผัสความรู้สึกตัว สติ การสังเกตใจ — ตรงๆ เลย โดยไม่จำเป็นต้องเกริ่น หรือใส่คำทางศาสนาใดๆ ลงไปก่อน ให้ตัวกระบวนการเองนั่นแหละ เป็นครู ให้ประสบการณ์ตรงนั่นแหละ เป็นธรรมะ
ไม่ได้ถือดีหรือคิดว่าตัวเองเก่งพอที่จะไปสอนใคร — แต่เชื่อว่าประสบการณ์ที่เกิดขึ้นแบบธรรมชาติๆ ในพื้นที่ที่ปลอดภัยและไม่ตัดสิน มันส่งเสริมให้คนได้เรียนรู้อะไรบางอย่างจากข้างในด้วยตัวเอง
งานกระท่อมภาวนาที่สวนโมกข์ครั้งนี้ เป็นครั้งแรกที่ผมรู้สึกว่า — ใช่ มันคือแบบนี้แหละที่อยากทำ
จริงๆ แล้วกระท่อมภาวนาไม่ได้เพิ่งเริ่มที่สวนโมกข์ครับ
ปลายปีที่ผ่านมา เราเคยจัดกระบวนการสร้างกระท่อมที่งานอาศรมวงสนิทมาก่อน เป็นกระบวนการที่เรียบง่ายมาก — ไม่มีคู่มือ ไม่มีแบบแปลน ผู้เข้าร่วมฟังคำบอก แล้วค่อยๆ ร่วมกันสร้างไปด้วยกัน ผู้เข้าร่วมมีตั้งแต่เด็กประถมจนถึงผู้ใหญ่ ทุกคนลงมือ ทุกคนมีส่วนร่วม
สิ่งที่ผู้เข้าร่วมบอกหลังกระบวนการ สะท้อนอะไรบางอย่างที่ลึกกว่าการสร้างกระท่อม — เขาบอกว่าได้พลัง ได้รู้สึกถึงความสามารถในการดูแลตัวเอง การสร้างที่อยู่อาศัยด้วยมือของตัวเอง ได้เข้าใจว่าความแข็งแรงของบ้านเกิดจากอะไร ได้เห็นว่าการดูแลที่อยู่อาศัยเป็นเรื่องที่เราทำได้จริง
ตรงนี้เองที่ทำให้ผมมั่นใจขึ้นว่า — กระท่อมนี้ไม่ได้เป็นแค่ผลิตภัณฑ์ มันเป็นกระบวนการเรียนรู้ได้ด้วย
ก่อนจะไปถึงสวนโมกข์ ต้องขอบคุณพี่โอม Cleverse ที่ให้สถานที่ได้ทดลองจัดกิจกรรมก่อนครับ พี่โอมไม่ได้แค่ให้ยืมพื้นที่ แต่สนับสนุนกิจกรรมของ Muse มาตลอด รวมถึงสนับสนุนที่เรียนของหลักสูตร ALT ในปีที่ผ่านมาด้วย ตรงนี้เป็นเรื่องที่ผมซาบซึ้งมากครับ
ครั้งนั้นเราอยากทดสอบอะไรบางอย่าง — ถ้าเราไม่บอกอะไรเลย วางชิ้นส่วนกระท่อมไว้เฉยๆ แล้วคนจะทำอย่างไร จะทดลองต่อได้ไหม จะเกิดอะไรขึ้น
ขอบคุณเพื่อนๆ ทุกคนที่แวะมาในวันนั้นครับ — ภูมิ Phoomparin, พี่จิมมี่ Flowgame, พี่บอย ภาพจำ, เหน่ง น้องรัก, พี่โอม Cleverse, พี่ต้น Wakeuprabbit, พี่แปลน, คุณพ่อพี่แปลน, พี่ปอ Urbancraziness, พี่กอล์ฟ, พี่เก่ง, พี่โต้ง, พี่ฮ้วง, พี่นัท และพี่โป้งที่ชวนทุกๆ คนมาด้วย
ขอบคุณที่ตอบรับมาร่วมเรียนรู้ มาทดลองต่อกระท่อมภาวนาด้วยกัน และแวะมาดูผลงานของ Muse ที่เราพัฒนากันมา ซาบซึ้งน้ำใจมากๆ ที่ทุกคนสละเวลาแวะมาครับ (ขอโทษที่ไม่ได้ถ่ายรูป selfie ครบทุกคนนะครับ)
พอมาถึงวันจริงที่สวนโมกข์ ผู้เข้าร่วม 26 คน หลากหลายมากๆ ท้าทายสุดๆ
เราผลิตกระท่อมใหม่ขึ้นมา 2 หลังเพื่อใช้ในกระบวนการ แต่จริงๆ ผู้เข้าร่วมไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีกระท่อมทั้งหมดกี่หลัง ทุกอย่างค่อยๆ เปิดออก ค่อยๆ เชิญ ค่อยๆ มารู้ด้วยกัน
ผมเลือกที่จะปล่อยพื้นที่ให้กับความไม่ชัด ความไม่รู้ ไม่ได้คาดหวังว่าจะต้องสำเร็จตามเวลา ไม่ได้กำหนดว่าต้องเสร็จทั้งหมด กระบวนการ open สุดๆ เพราะเชื่อมั่นในผู้ร่วมกระบวนการ — เชื่อว่าเมื่อเขาได้รอ ได้สังเกต ได้ฟังใจตัวเอง และฟังเพื่อนๆ ร่วมกระบวนการไปพร้อมๆ กัน สิ่งที่ต้องเกิดก็จะเกิดขึ้นเอง
สิ่งหนึ่งที่ทำให้กระบวนการครั้งนี้ลึกกว่าที่เคยทำมา คือการได้รับเมตตาจากหลวงพี่เป้ และเพื่อนๆ เมล็ดพันธุ์วัดป่า
ผมรู้สึกถึงบารมีและความเคารพที่ผู้คนมีต่อพระ — เมื่อมีพระอยู่ในพื้นที่ ญาติโยมที่มีศรัทธาจะเปิดใจได้ลึกกว่าปกติ มีความเคารพ มีความวางใจในพื้นที่นั้นอย่างเป็นธรรมชาติ บารมีของหลวงพี่ช่วย hold space ในอีกระดับหนึ่งที่กระบวนกรอย่างผมทำเองไม่ได้
ทำให้คนได้สังเกตใจมากขึ้น ได้เข้าถึงประสบการณ์ตรงได้ลึกขึ้น — ทั้งหมดนี้แม้จะยังไม่ได้เกริ่นหรือใส่คำทางศาสนาใดๆ ลงไปเลย
ตรงนี้รู้สึกแตกต่าง และได้เรียนรู้มากๆ เลยครับ
ขอบคุณทีมเมล็ดพันธุ์วัดป่า หลวงพี่เป้ ที่เปิดโอกาสให้ได้ไปลองทำอะไรใหม่ๆ ให้ได้รู้จักทีมกิจกรรมของสวนโมกข์กรุงเทพ น่ารักและคล่องตัวกันมากๆ ขอบคุณหมอขวัญที่มาช่วยเสริมกระบวนกร พี่เหน่งเทคโน๊ตเก็บการสังเคราะห์การเรียนรู้ พี่โอ้คเก็บภาพถ่ายต่างๆ ให้ ขอบคุณพี่กบและนมสด เพื่อนๆ ALT7 ที่ได้มาเข้าร่วมกิจกรรมด้วย
ขอบคุณ Sid ทีมงาน Muse ที่เราปลุกปั้นกันมาด้วยกัน ทดลองสร้างงานด้วย CNC ค้นคว้าวิจัยทั้งวัสดุ materials ต่างๆ ข้อจำกัด และความเป็นไปได้มากมาย ไม้ที่เราตัดไปหลายพันแผ่นตลอดหลายปีที่ผ่านมา
ต้องบอกว่างานนี้ใช้ความพยายามเยอะมาก เราอยู่ปาย — ทุกอย่างต้องผ่านการขนส่งระยะทางไกล ถนนคดเคี้ยว ความลำบากในการเคลื่อนย้ายวัสดุและกระท่อมสำเร็จรูปออกมาจากภูเขา แถมยังต้องฝ่าวิกฤตน้ำมันแพง ค่าเดินทางพุ่งไปมากกว่าปกติ 2.5 เท่า ขับรถลงมาจากปายก็ลุ้นตลอดทางว่าจะมีปั๊มไหนเปิดให้เติมจนถึงกรุงเทพได้มั้ย — ภาวนาจริงๆ ตั้งแต่ยังไม่ถึงสวนโมกข์เลย
แต่ตรงนี้เองที่ทำให้เราได้เรียนรู้อะไรเยอะมากๆ — ถ้าทำที่ปายได้ ก็มั่นใจว่าทำที่ไหนในประเทศก็ได้
เมื่อหันกลับไปมอง ก็รู้สึกว่าเรามาถึงจุดที่ไกลมาก ไม่คิดว่าจะได้ยืนอยู่ตรงนี้ ขอบคุณที่ให้โอกาสพวกเราได้ทดลอง ได้เรียนรู้ถูกผิด ได้เรียนรู้ว่าจะทำอะไรร่วมกัน ปรับตัวกันอยู่ตลอดเวลา
ขอบคุณแม่ที่ช่วยดูแลพื้นที่ปลอดภัยที่บ้านจริงๆ ดูแลหลาน — นั่นก็คือลูกของผมที่กำลังเอาเรื่องเลยในเวลานี้ — จนทำให้หายห่วง และโฟกัสกับสิ่งที่อยู่ตรงหน้าได้
ขอบคุณพี่โป้งที่สนับสนุนฮันท์มาโดยตลอด ให้ได้ลองทำอะไรที่ไม่ได้มีใครมาห้าม มาลด มาทอนเลย สนับสนุนทั้งแรงใจ ทั้งแรงเงิน และช่วยติดต่อเป็นธุระอะไรต่างๆ มากมาย ถ้าพี่โป้งไม่ช่วย เส้นทางนี้ก็คงเดินไปไม่ได้
ขอบคุณน้ำใส ภรรยา ที่มาอยู่ในพื้นที่ด้วย ตรงนี้มันเหนือฝันที่ได้มีภรรยาได้เข้ามาอยู่ในพื้นที่เรา ทั้งเปราะบาง และทั้งมีพลังมากๆ ไปด้วยกัน อบอุ่นมากเลย
การที่มีคุณอยู่ตรงนั้น ผมรู้สึกปลอดภัยสุดๆ ในพื้นที่ที่ผมไม่มั่นใจ ไม่คุ้นเคย มีคนที่เรารัก คอยดูแลอยู่ ทั้งน้ำ อาหาร และเรื่องอื่นๆ ที่เราดูแลไม่ถึง
เข้าใจได้ว่าน้ำใสอาจจะกังวลว่าช่วยอะไรได้ไม่เยอะ แต่จริงๆ แล้ว — การที่มาช่วย hold space มาอยู่ให้สบสายตา ในเวลาที่เกิดความลังเล ตรงนี้มีคุณค่ามากสำหรับการเดินทางครั้งนี้
บางครั้งสิ่งที่เราต้องการไม่ใช่คนที่จะมาช่วยแก้ปัญหา แต่เป็นคนที่อยู่ตรงนั้น ให้เราได้มองเห็น แล้วรู้สึกว่า — ไม่ได้อยู่คนเดียว
อยากแบ่งปันบุญกุศลจากกระบวนการนี้ แผ่ขยายออกไปถึงทุกคน ทั้งที่ได้มาร่วม และที่ไม่ได้มา ทั้งที่รู้จักและไม่รู้จัก
กระท่อมภาวนาเป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งที่เกิดขึ้นในวันนั้นทำให้ผมมั่นใจว่าเราสามารถเป็นประโยชน์กับพื้นที่ตรงนั้น
การพาคนเข้าถึงธรรมะผ่านประสบการณ์ตรง ผ่านการลงมือทำ ผ่านการสังเกตใจตัวเอง โดยไม่ต้องพาอ้อม ไม่ต้องรอให้พร้อม — มันเป็นไปได้ เพราะศักยภาพที่แท้จริงที่อยู่ในใจ
ถือว่าเป็นประสบการณ์ที่ประเมินค่าไม่ได้จริงๆ สำหรับการเริ่มต้น
ขอบคุณทุกคนครับ 🙏
ดูรายละเอียดโครงการกระท่อมภาวนาเพิ่มเติมได้ที่ muse.foundation/cabin หรือ ดูรายละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการได้ที่ muse.foundation/cabin/process